سهام خزانه چیست | نکات {طلایی} و {جادویی} درباره سهام خزانه

آیا می دانستید که سهام خزانه چیست و خرید آن به چه صورت است و دلیل عرضه شدن این سهام چیست؟ در پاسخ به این سوال که سهام خزانه چیست باید گفت که سهام خزانه عبارت است از سهام عادی یا ممتاز یک شركت سهامی كه به وسیله همان شركت مجددا خریداری شده است. یعنی شركت سهام صادر شده خود را مجددا در بورس می خرد و جالب است بدانید كه بر اساس ماده ۱۹۸ قانون تجارت خرید سهام شركت توسط همان شركت ممنوع بوده است و علت آن هم این بوده است كه شركت و مدیریت آن همواره از اطلاعات داخلی آگاه است و امکان دارد به واسطه این مزیت سهام خود را زمانی كه در حداقل قیمت خود قرار دارد، خریداری کند و همان را در اوج قیمت آن به فروش برساند و موجب ضرر و زیان فروشنده و خریدار شود. در این مقاله خواهیم گفت که سهام خزانه چیست و همچنین نکات {طلایی} و {جادویی} درباره سهام خزانه را هم عنوان خواهیم کرد که قطعا برای سرمایه گذاران خیلی جذاب است.

سهام خزانه چیست

اوایل تشکیل بورس اوراق بهادار در سال ۱۳۴۶، مدیران شرکت ملی نفت ایران به عنوان اولین شرکت سهامی حق استفاده از سهام خزانه را داشتند و حق این را داشتند که سهام شرکت خود را بازخرید نمایند، ولی طبق متمم قانون تجارت در سال ۱۳۴۸ حق بازخرید سهام خزانه از شرکت ها گرفته شد و این در حالی است که این سهام خزانه، برای سهامداران سودمند بود و به همین دلیل در بسیاری از کشورها، خرید آن مجاز است، اما به این خاطر که احتمال سوء استفاده از آن نیز وجود دارد در مواردی این خرید ممنوع اعلام می شود.


درصورتی که تمایل دارید تا از خدمات ۲۵ درصد تخفیف کارمزد در بورس، مشاوره خرید، آموزش های رایگان بورسی و …  بهره مند شوید میتوانید از طریق لینک زیر اقدام به ثبت نام نمایید. 

دریافت کد بورسیسریع و رایگان


سهام خزانه یا همان Reacquired Stock عبارت از سهام عادی يا ممتاز یک شركت سهامي است كه به وسیله همان شركت مجددا خريداری شده است. به عبارتی شركت سهام صادر شده خود را مجددا در بورس می خرد و بد نيست بدانيد كه طبق ماده ۱۹۸ قانون تجارت خريد سهام به وسیله همان شركت ممنوع بوده است و علت آن هم اين بوده است كه شركت و مديريت آن همواره از اطلاعات داخلی آگاه است و امکان دارد به خاطر اين مزيت سهام خود را زماني كه در حداقل قيمت خود است، بخرد و همان را در اوج قيمت آن بفروشد و موجب ضرر و زيان فروشنده و خريدار شود. تصویب خرید سهام خزانه که در کل دنیا مرسوم است یک اتفاق مثبت برای بازار سرمایه به حساب می آید و شایان ذکر است آن بخش از سهام شرکت که به صورت خزانه هست عایدی حاصل در شرکت باقی خواهد ماند.

  1. برای کاهش مخاطرات بازار سرمایه کشور در شرایط وقوع بحران های مالی صندوق تثبیت بازار سرمایه به عنوان نهاد مالی تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار، با شخصیت حقوقی مستقل و غیردولتی تأسیس می شود. طبق این لایحه، قسمتی از منابع سازمان بورس و اوراق بهادار با تصویب شورای عالی بورس و اوراق بهادار و سایر منابع مالی در چارچوب قوانین و مقررات با تصویب مراجع ذیصلاح قانونی، به این صندوق اختصاص می یابد. همچنین تصمیم گیری درباره معافیت فعالیت صندوق از مالیات و عوارض، برای بررسی بیشتر به کمیسیون مربوطه ارجاع شد.
  2. شرکت های پذیرفته شده در بورس و بازارهای خارج از بورس طبق میزان سهام شناور خود در هر یک از بازارهای مذکور و طبق مقرراتی که به پیشنهاد سازمان بورس و اوراق بهادار به تصویب می رسد، قادرند تا ۱۰ درصد سهام خود را خریداری و تحت عنوان سهام خزانه، در شرکت نگهداری نمایند.

کارکرد سهام خزانه چیست ؟

بعد از این که فهمیدیم سهام خزانه چیست باید به کارکرد سهام خزانه و اهداف خرید و فروش آن بپردازیم. شرکت ها مواقعی اقدام به خرید سهام خزانه می کند که قیمت سهام آنها در بازار به صورت زیر ارزش ذاتی معامله شود و در دیگر مواقع، خرید سهام خزانه به دلیل جلوگیری از رقیق شدن سهام کارکنان انجام می شود. به این ترتیب که، بسیاری از شرکت ها از دهه ۱۹۹۰ میلادی به بعد تصمیم به ارائه سهام به کارکنان به منظور تشویق و ترغیب برای افزایش کیفیت کار کردند.

حتما بخوانید : خرید و فروش اوراق خزانه اسلامی | سرمایه گذاری کم ریسک با سود مطمئن

این تصمیم باعث شد بعضی از شرکت هایی که این سهام را ارائه می کردند، نسبت به سایر شرکت ها متمایز شده و کارکنان بیشتری نسبت به کار در این مجموعه ترغیب شوند. در این میان، شرکت هم به کارکنان جدید در بازه زمانی مشخص سهام شرکت را به قیمت پایین تر از بازار ارائه کرد تا این افراد در سود و زیان شرکت سهیم شوند، ولی در مواقع بحرانی و سقوط قیمت سهم در بازارها، شرکت به منظور جلوگیری از رقیق شدن سهم کارکنان در بازار و کاهش انگیزه آن ها، اقدام به خرید مجدد سهام شرکت از بازار می کند.

اهداف خرید سهام خزانه

  1. به منظور اعطای سهام شرکت به کارکنان.
  2. برای جلوگیری از تصاحب و تملک خصمانه از سوی دیگران.
  3. شرکت به این جمع بندی برسد که سهام مورد نظر زیر ارزش واقعی خود در بازار مورد معامله قرار می گیرد.
  4. مدیران شرکت با توجه به نقدینگی مازاد، برنامه یا انتخاب سرمایه گذاری مناسبی غیر از سهام خود شرکت نداشته باشند.
  5. دادن فرصت به سهامداران شرکت برای فروش سهام خود در شرایطی که نقدشوندگی سهام به شدت کاهش پیدا کرده باشد.

البته علت های گوناگون دیگری نیز برای خزانه کردن سهام وجود دارد. اگرچه قدمت سهام خزانه در ادبیات مالی دنیا کم نیست، ولی از در حدود ۱۰ سال اخیر چالش زیادی برای اصلاح مقررات در کشورهای مختلف ایجاد شده است.

به صورتی که روند اصلاح مقررات حکایت از آن دارد که اواخر دهه ۱۹۹۰ میلادی بسیاری از کشورها به تغییر مقررات خود دست زده اند. از طرفی اشتراکات در مقررات کشورها بسیار زیاد شده و حتی مقررات بسیاری از کشورها در حوزه سهام خزانه به هم نزدیک شده است.

سهام خزانه در بورس

اثرات سهام خزانه بر صورت های مالی

افزایش سود هر سهم : به علت این که سهام خزانه در بورس، مانند سهام منتشر نشده است، در نتیجه تعداد سهام خزانه از تعداد منتشر شده کسر خواهد شد و سود میان تعداد کم تری از سهام داران تقسیم خواهد شد.

استفاده کردن بهینه از وجوه مازاد : شرکت هایی که در سیکل رشد به سطح بلوغ رسیده اند و فرصت های سرمایه گذاری کم تری پیش رو دارند با وجوه مازاد شان سهام خود را باز خرید نمایند تا علاوه بر تجدید در ساختار سرمایه، در ساختار عملیاتی شرکت نیز تجدید ایجاد شود. به علت کاهش در دارایی ها نسبت بازده دارایی ها افزایش پیدا می کند.

کنترل صحیح شرکت : بازخرید سهام به عنوان ابزاری برای حفظ کنترل شرکت مورد استفاده قرار می گیرد. مدیران جهت حفظ موقعیت و بقای شرکت ممکن است روش باز خرید سهم شرکت و نگه داری سهام خزانه را انتخاب کنند.

بهینه سازی ساختار سرمایه : مدیران و مسئولین ممکن است با توجه به وضعیت مالی شرکت تصمیم به کاهش هزینه سرمایه به وسیله بازخرید سهام و دادن سهم بیش تری از ساختار سرمایه به وام بگیرند، از همین روی به بهینه سازی ساختار سرمایه می پردازند.

دلایل خرید و سرمایه گذاری در سهام خزانه 

بعضی اوقات شرکت‌ ها با بررسی روند قیمتی سهام خود در بازار بورس متوجه می ‌شوند این سهام با مبلغی کمتر از ارزش واقعی خرید و فروش می‌ شود، لذا مقداری از سهام که می ‌تواند تا سقف ۱۰ درصد باشد را خریداری می ‌کنند و پس از اصلاح بازار مجددا آن را می فروشند. گاها در بازار بورس نقدشوندگی سهام کاهش می ‌یابد؛ این اتفاق برای شرکت‌ های بورسی اتفاق ناخوشایندی است و اعتماد افراد به آن سهم و احتمال انجام سرمایه‌ گذاری‌ های بعدی را کاهش می ‌دهد.

به همین خاطر شرکت برای رفع مشکل عدم نقدشوندگی، اقدام به خرید سهام خود در بازار کرده و با این کار، در راستای بهبود ارتباط با سهام‌داران تلاش می‌کند. در صورتی که شرکت متوجه شود درصد زیادی از سهام وی در اختیار تعداد محدودی از افراد است، این روند به خواست دست ‌اندرکاران انجام نشده، امکان ندارد در آینده به انجام سفته ‌بازی بیانجامد و باعث ضرر در قیمت سهام شرکت شود، به تهیه سهام خزانه می ‌پردازد. به این ترتیب، در صورت مشاهده اعمالی چون سفته‌بازی، می ‌تواند از سهام خود برای کنترل قیمت استفاده نماید.

حتما بخوانید : اسناد خزانه اسلامی بانکی سخاب | خرید و فروش اسناد خزانه اسلامی بانکی سخاب

اعطای سهام به پرسنل و مدیران، یکی از شرایطی است که اغلب شرکت ‌های بزرگ در قالب طرح تشویقی و یا تسهیلات برای کارکنان در نظر می ‌گیرند. این مورد را نیز می ‌توان از علت های تهیه سهام خزانه به وسیله شرکت‌ های بورسی دانست. شرکت‌ها در بازه‌ های زمانی مختلف با توجه به نحوه فعالیت خود، رویدادهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی در سطح کشور و همچنین در سطح بین ‌المللی، شرایط متفاوتی را تجربه می‌ کنند.

بعضا دامنه فعالیت محدود شده و سود شرکت کاهش پیدا می کند، گاهی هیئت‌ مدیره بنا به شرایط تصمیم به انتشار اوراق بهادار می‌گیرد و در کل هر تصمیمی که مبنی بر کاهش هزینه‌ها باشد، می‌ تواند منجر به خرید سهام خزانه شود. البته سهام خزانه قابل تبدیل به دیگر اوراق نیست، ولی با توجه به عدم تعلق سود به سهام خزانه، شرکت می ‌تواند آن را تهیه کند و به نوعی سهام خود را در بازار کاهش دهد و تا حدودی در هزینه ‌ها صرفه ‌جویی نماید، در این شرایط اخذ تصمیماتی مثل انتشار اوراق بهادار و … برای ناشر سهام ممکن می شود.

دلایل عمده بازخرید سهام شرکت توسط خود شرکت

  • حمایت از بازار قیمت سهام
  • سرمایه گذاری وجوه نقد اضافی
  • کاهش دامنه فعالیت واحد تجاری
  • ایجاد بازار خرید و فروش قیمت سهام شرکت
  • افزایش نسبت بدهی به حقوق صاحبان سهام
  • بازخرید سهام جهت تبدیل به سایر اوراق بهادار
  • اهدای سهام از طریق سهامداران به شرکت خود
  • حذف منافع مالکیت برای گروهی از سهامداران خاص
  • بهبود سود هر سهم جهت تبدیل به سایر اوراق بهادار
  • استفاده از سهام خزانه به منظور انتشار سود سهمی
  • اعطاء سهام به مدیران و کارمندان از طریق طرح های تشویقی یا تامین بالقوه نیاز ادغام

نکات {طلایی} و {جادویی} درباره سهام خزانه

  1. به سهام خزانه در هنگام تقسیم سود نقدی، سودی تعلق نمی گیرد.
  2. توجه کنید که سهام خزانه به عنوان سهام شناور آزاد تلقی نخواهد شد.
  3. برنامه خرید و فروش سهام خزانه منوط به اخذ مجوز کتبی از سازمان بورس است.
  4. شرکت در زمان انحلال از بابت سهام خزانه مستحق دریافت هیچگونه دارایی نمی باشد.
  5. خرید سهام خزانه نباید سبب شود که سهام شناور آزاد شرکت بیش از ۵۰ درصد کاهش یابد.
  6. در فرآیند افزایش سرمایه قبل از شروع پذیره نویسی شرکت باید فاقد هرگونه سهام خزانه باشد.
  7. شرکت نسبت به سهام خزانه خود فاقد حق رای در مجامع بوده و حق تقدم در خرید سهام جدید را ندارد.
  8. سهام خزانه در محاسبه حدنصاب های مربوط به رسمیت یافتن و رای گیری مجامع عمومی محاسبه نمی گردد.
  9. کل مبلغ برنامه سهام خزانه در زمان تصویب هیئت مدیره شرکت نمی تواند بیشتر از ۴۰ درصد ارزش ویژه شرکت را کاهش دهد.
  10. خرید سهام خزانه توسط شرکت های ثبت شده در سازمان که معاملات آنها در بازار پایه فرابورس صورت می گیرد مجاز نمی باشد.
  11. شرکت های پذیرفته شده در بورس یا خارج از بورس مجازند حداکثر تا سقف ۱۰ درصد از سهام ثبت شده خود را خریداری و تحت عنوان سهام خزانه در شرکت نگهداری کنند.
  12. خرید و فروش سهام خزانه مطابق مقررات معاملاتی سهام عادی در بازارهای بورس یا بازارهای خارج از بورس صورت می پذیرد. برنامه خرید و فروش سهام خزانه باید به تصویب هیئت مدیره شرکت برسد و مراتب یک روز قبل از طرح موضوع در هیئت مدیره اطلاع رسانی شود و همچنین برنامه مصوب باید بلافاصله بعد از جلسه هیئت مدیره جهت اخذ مجوز به سازمان بورس ارسال شود.

نتیجه گیری و کلام پایانی

بهتر است که جهت سرمایه گذاری در بازار بورس و همچنین بهره مندی از بازدهی بالا با اصطلاحات بورسی مانند سهام خزانه آشنایی داشته باشند.

چنانچه بخواهیم به صورت خلاصه سهام خزانه را تعریف کنیم می توان گفت سهام عادی یا ممتاز یک شرکت سهامی است که به وسیله همان شرکت مجددا خریداری شده، اما در ایران خرید سهام شرکت توسط همان شرکت ممنوع است.

البته شرکت های پذیرفته شده در بورس و بازارهای خارج از بورس طبق میزان سهام شناور خود در هر یک از بازارها و طبق مقرراتی که به پیشنهاد سازمان بورس و اوراق بهادار به تصویب رسیده، می توانند تا ۱۰ درصد سهام خود را خریداری کرده و تحت عنوان سهام خزانه، در شرکت نگهداری کنند.

خرید سهام خزانه به خودی ‌خود یک فرآیند مثبت به حساب می آید و در حقیقت فرصتی برای ارتقای مالی و بهبود وضعیت شرکت‌های بورسی است.

ولی سو استفاده‌ هایی که از این فرصت می ‌شد، موجب شد خرید ان در بسیاری از کشورها ممنوع شود.

در طی این سال‌ها کشورهای مختلف قوانین زیادی را برای اصلاح فرآیند استفاده از سهام خزانه وضع کردند و تا حدودی توانستند از تخلفات احتمالی جلوگیری کنند اما همچنان این ممنوعیت برای تعدادی از کشورها وجود دارد.

در ایران نیز حدود ۵۰ سال استفاده از این فرصت برای تمامی شرکت ‌های بورسی ممنوع بود و شرکت ‌ها با ثبت شرکت ‌های تابعه اقدام به تهیه سهام خود می‌کردند، ولی از شهریور ماه ۱۳۹۹ تهیه سهام خزانه طبق قوانین خاصی آزاد شده است.

در پایان امیدوارم از این مقاله راهنمای رایگان با عنوان سهام خزانه چیست نهایت استفاده رو برده باشید.

حال که دیگر میدانید سهام خزانه چیست و چه کاربردهایی دارد و چه نکاتی را باید در خصوص با آن در نظر داشت، اگر باز هم در مورد سهام خزانه سوال یا ابهامی داشتید، حتما در بخش ارسال دیدگاه ها بنویسید تا یک تعامل مناسب با هم دیگه داشته باشیم و بتونیم ابهامات رو برطرف کنیم.

برای دوستانتان بفرستید:
Posts created 250

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دو × پنج =

مطالب مرتبط

Begin typing your search term above and press enter to search. Press ESC to cancel.

Back To Top