خرید و فروش اوراق خزانه اسلامی

خرید و فروش اوراق خزانه اسلامی | سرمایه گذاری کم ریسک با سود مطمئن

آیا میدانید خرید و فروش اوراق خزانه اسلامی در بورس چه شرایطی دارد؟ در اکثر اقتصاد ها، دولت ‌ها بر اساس فعالیت ‌های خود مبالغی را به پیمانکاران بدهکار هستند. گاهی از مواقع این بدهکاری ‌ها تا حدی زیاد است که دولت توان پرداخت آن‌ها را در مدت زمانی کوتاه ندارد و برای پرداخت آن نیاز به مدت زمان بیشتری دارد. این موضوع باعث شده اوراق بهاداری تحت عنوان اوراق خزانه اسلامی برای پرداخت بدهی‌ های دولت ایجاد شود. بر اساس اسناد خزانه اسلامی، خزانه‌ داری کل وزارت امور اقتصادی و دارایی، اوراق بهاداری بانام یا بی نام با بهای اسمی معین و بدون کوپن سود با سررسیدهای حداکثر تا سه سال منتشر می‌کند که در قبال بدهی های مسجل بخش دولتی و با توافق بستانکاران به‌ صورت تنزیلی (با کسر از بهای اسمی)، اوراقی در اختیار خریداران آن قرار می‌ گیرد و همه می توانند نسبت به خرید و فروش اوراق خزانه اسلامی در بورس اقدام کنند. حال اینکه خرید و فروش اوراق خزانه اسلامی چه مزایا و ویژگی‌ هایی دارد و چه افرادی می ‌توانند از آن سود ببرند، دلیلی شد تا در این مطلب نگاهی به اوراق خزانه اسلامی داشته باشیم. (این مطلب در تاریخ ۱۳۹۹/۶/۷ بروزرسانی شده است)


خرید و فروش اوراق خزانه اسلامی

اسناد خزانه اسلامی یا اخزا ؛ کسب سود با حداقل ریسک! به طور کلی اسناد خزانه اسلامی، ابزاری مالی است که مبتنی بر بدهی دولت به ‌نظام بانکی، ذی‌ نفعان و تأمین ‌کنندگان منابع بوده و به‌ وسیله خزانه‌ داری کل وزارت امور اقتصادی و دارایی منتشر می ‌شود؛ به این معنا که دولت می ‌تواند با انعقاد قراردادهای مربوط به مبادله‌ های واقعی، اوراق بهادار خزانه را برای سررسید معین در اختیار بانک‌ ها، پیمانکاران پروژه ‌های کوتاه‌ مدت یا تأمین ‌کنندگان نیازهای جاری و به ‌صورت کلی طلبکاران دولت قرار دهد و از این راه نیازها و هزینه ‌های جاری و کوتاه‌ مدت خود را تأمین مالی کند. به عنوان نمونه دولت در محاسبات خود پذیرفته که مبلغی بدهی به پیمانکاران دارد، اما در حال حاضر توان پرداخت آن را ندارد.


درصورتی که تمایل دارید تا از خدمات ۲۵ درصد تخفیف کارمزد در بورس، مشاوره خرید … از کارگزاری آگاه بهره مند شوید میتوانید از طریق لینک زیر اقدام به ثبت نام نمایید. 

دریافت کد بورسیسریع و رایگان


از طرفی معتقد است تا شش ماه دیگر نی‌تواندبدهی خود را پرداخت نماید. با توجه به این موضوع، روی یک برگه بهادار مشخص می‌شود که دولت به موجب این برگه سه میلیارد بدهی به پیمانکار الف دارد و آن را در ۳۰ بهمن ٩۵ پرداخت خواهد کرد. به این برگه که در مثال بالا اشاره شد، اوراق خزانه اسلامی می ‌گویند. در این میان، پیمانکار الف می‌ تواند تا آخر ۳۰ بهمن صبر کند و کل پول را بگیرد یا این برگه بهادار (همانند چک) را در بازار سرمایه زودتر اما به قیمتی کمتر از سه میلیارد بفروشد؛ به این فرآیند نیز عرضه اوراق خزانه در بازار ثانویه می  ‌گویند.

در ایران، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ضمانت می کند که اگر دولت به هر دلیلی بدهی را نپرداخت، بانک مرکزی بدهی را پرداخت خواهد کرد؛ این موضوع تضمینی برای خریداران اوراق خزانه و پیمانکاران محسوب می‌شود. در صورتی که دولت توان پرداخت وجه اسناد خزانه را نداشته باشد، پرداخت آن توسط بانک مرکزی به معنای استقراض غیرمستقیم دولت از بانک مرکزی خواهد بود و پایه پولی کشور افزایش یافته و منجر به تشدید تورم خواهد شد.


اوراق خزانه اسلامی چیست؟

اوراق خزانه یا همان treasury Bill که به آن T.B نیز گفته می شود، از اوراق بهادار قابل ‌معامله ‌ای است، که می ‌توانند پیش از سر‌رسید، بدون اعمال جریمه به وجه نقد تبدیل شوند. این اوراق به وسیله دولت‌ ها انتشار داده می شوند و سررسیدی زیر ۱ ‌سال دارند. جالب است بدانید که در سایر کشورها این اوراق به قیمتی کمتر از ارزش اسمی به فروش رسانده می شوند و در سررسید معادل با ارزش اسمی بازخرید خواهند شد. هدف اصلی انتشار این اوراق به وسیله دولت ‌ها، تامین کسری بودجه خود است. این اوراق از ابزارهای مالی با ماهیت بدهی هستند و جزو اساسی ‌ترین ابزار بازار پول به منظور اعمال سیاست‌ های پولی به حساب می آید.

اوراق خزانه اسلامی که با نماد “اخزا” در بورس شناخته می‌ شوند، اوراقی بدون کوپن به حساب می آیند و منظور از بدون کوپن بودن اوراق، این است که به آن ‌ها هیچ سودی تعلق نخواهد گرفت و می توان این طور گفت که نرخ سود این اوراق برابر صفر است. خریداران این اوراق تنها از تفاوت قیمت خرید و ارزش اسمی آن در سر‌رسید سود می برند. دارندگان این اوراق در تاریخ سررسید وجه نقدی معادل مبلغ اسمی، از دولت دریافت می‌ کنند. شایان ذکر است که سررسید این اوراق اغلب در بازه زمانی ۴ الی ۵۲ هفته در نظر گرفته می شود.

خرید و فروش اوراق خزانه اسلامی

سود اوراق خزانه اسلامی

در واقع اوراق خزانه اسلامی معمولا با قیمت اسمی یک میلیون ریال معادل ۱۰۰ هزار تومان منتشر می ‌شوند. قیمت اسمی در واقع بهایی است که دارنده اوراق در تاریخ سررسید از بانک مرکزی و به وسیله بانک عامل دریافت می کند. قیمت روز اوراق خزانه به دو عامل فاصله زمانی تا سررسید و بازده مورد انتظار بازار وابسته است. نرخ سود این اوراق معمولا بین ۲۱ تا ۲۳ درصد در نظر گرفته می‌ شود.


اسناد خزانه در نظام مالی بین الملل

اسناد خزانه مرسوم در دنیا توسط دولت به رقمی کمتر از قیمت اسمی به خریداران فروخته شده و از منابع مالی حاصل از فروش، بدهی ‌های دولت پرداخت می‌ شود. اما به دلیل اشکالات فقهی وارد بر این روش، دولت جمهوری اسلامی ایران، این اوراق را صادر و به شکل مستقیم به طلبکاران غیر دولتی واگذار می ‌کند. دارنده اوراق در صورت نیاز به وجه نقد، این اوراق را در بازار ابزارهای نوین مالی فرا بورس ایران به فروش می‌رساند.

به علت ضمانت موجود برای اوراق خزانه، معمولا این اوراق از بالاترین درجه اعتباری برخوردار است. به عنوان مثال درجه اعتباری آنها در آمریکا AAA است. درجه اعتباری AAA بیانگر بالاترین کیفیت اعتباری است و زمانی استفاده می‌ شود که کمترین ریسک اعتباری برای یک سرمایه‌ گذار وجود دارد. کاربرد آن زمانی است که توانمندی بالایی در ایفای به موقع تعهدات وجود دارد‌.


مزایای خرید و فروش اوراق خزانه اسلامی

اوراق خزانه اسلامی مزایای مختلفی را برای دولت، پیمانکاران و خریداران به همراه دارد که به شرح زیر است :

  • معافیت مالیاتی
  • تامین کسری بودجه دولت
  • دارای سود بدون ریسک برای سرمایه ‌گذاران
  • قابلیت کشف نرخ سود بدون ریسک در اقتصاد کشور
  • تصفیه بدهی ‌های دولت و تسریع در پرداخت آن به پیمانکاران
  • کمک به حفظ استقلال اقتصادی و کاهش استقراض بین ‌المللی
  • جذابیت سرمایه‌ گذاری به دلیل سود بیشتر نسبت به سپرده‌ های بانکی
  • ابزاری مؤثر برای بانک مرکزی در اجرای سیاست پولی و تنظیم حجم نقدینگی
  • قابلیت نقد شوندگی بالا (به این معنا که چون حجم معاملات در فرابورس بالا است، دارندگان این اوراق می ‌توانند در هر زمان نسبت به فروش اوراق خود در بازار اقدام کنند).
  • ضمانت پرداخت مبلغ اسمی از سوی خزانه ‌داری کل کشور (خزانه‌ داری کل کشور نیز موظف است پرداخت مبلغ اسمی اسناد خزانه اسلامی را در سررسید اوراق تعهد کند.)
  • قرارگرفتن در اولویت تعهدات دولت (بزرگ ‌ترین دغدغه فعالان بازار سرمایه درخصوص اسناد خزانه اسلامی، عدم ایفای تعهدات دولت در زمان سررسید است؛ برای رفع این نگرانی، دولت به این بدهی اولویتی هم‌ ردیف حقوق و مزایای کارکنان خود داده و به عنوان بدهی ممتاز دولت در نظر گرفته می‌شود.)
  • سود بدون ریسک برای خریداران اوراق خزانه (این موضوع مزیت بسیار مناسبی برای فعالان بازار سرمایه است؛ چون می توانند در مدت زمانی معلوم با سود مشخصی همراه شوند و سرمایه آن‌ها نیز با تهدیداتی مواجه نمی ‌شود.)

ریسک نکول اوراق خزانه اسلامی

اوراق خزانه، جزو اوراق بدون ریسک در نظر گرفته می‌ شوند. از آن‌ جایی که این اوراق به وسیله دولت، برای تامین بودجه و یا پرداخت بدهی ‌هایش انتشار داده می شود، ریسک نکول (عدم ایفای تعهدات در تاریخ سر رسید) وجود ندارد، به خاطر این که دولت این اوراق را به ‌عنوان بدهی ‌های خود در نظر می‌ گیرد و پرداخت آن ‌ها را در اولویت قرار می ‌دهد. در نظر داشته باشید که خزانه داری کل کشور نیز پرداخت مبلغ اسمی اسناد خزانه اسلامی را در تاریخ سررسید تعهد می ‌کند. این تعهدنامه به امضای وزیر امور اقتصادی و دارایی رسیده است و مشکلی از این نظر برای سرمایه گذاران این اوراق وجود ندارد.

ریسک نقدشوندگی اوراق خزانه اسلامی

اوراق خزانه ریسک نقد‌شوندگی بسیار پایینی دارند، به خاطر این که این اوراق قابلیت معامله در بازار فرابورس را دارند. حجم روزانه معاملات این بازار بسیار بالا است، لذا دارندگان این اوراق هر زمان که قصد داشته باشند می ‌توانند برای فروش این اوراق در فرابورس اسران اقدام نمایند، همچنین بازارگردانان متعدد به نوعی تضمینی برای نقد‌شوندگی این اوراق است. زیرا بازار‌گردانان در طول ساعت معاملاتی حضور دارند و همزمان اقدام به خرید و فروش در بازار می ‌کنند. تنها ریسکی که این اوراق با خود دارند ریسک نوسانات قیمتی است، به این دلیل که قیمت این اوراق طبق فرآیند عرضه و تقاضا تعیین می‌ گردد.


انتشار و شرایط خرید و فروش اوراق خزانه اسلامی

وزارت امور اقتصادی و دارایی به نمایندگی از دولت، اسناد خزانه اسلامی را از محل ردیف بودجه اختصاص یافته، منتشر می‌کند. دستگاه‌ های مربوطه نیز بر اساس بودجه اختصاص یافته و اولویت ‌بندی، لیست پیمانکاران طلبکار از دولت را به بانک عامل معرفی خواهند کرد. بعد از احراز هویت و اخذ اطلاعات لازم توسط بانک عامل، لیست پیمانکاران به فرا بورس ایران اعلام خواهد شد. سپس حداکثر ظرف ۱۰ روز کاری، اطلاعات در سامانه معاملات ثبت شده و پیمانکاران می ‌توانند نسبت به فروش اسناد خزانه اسلامی در بازار ابزارهای نوین مالی فرا بورس ایران اقدام کنند.

پیمانکارانی که برای تأمین منابع مالی خود نیاز به وجه مالی داشته باشند، می‌توانند اوراق خود را از طریق یکی از کارگزاران عضو فرابورس ایران به قیمت روز در بازار فرا بورس ایران به فروش برسانند. اسناد خزانه اسلامی به صورت الکترونیکی منتشر می‌شود و در سامانه‌ های معاملاتی بازار سرمایه به صورت الکترونیکی به پیمانکاران تخصیص می‌ یابد. در سررسید اسناد خزانه اسلامی ، خزانه ‌داری مبلغ اسمی اوراق را به حسابی نزد بانک عامل واریز می ‌کند. پس از آن شرکت سپرده ‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه، مبلغ اسمی را به شماره حساب بانکی دارندگان اوراق واریز خواهد کرد بنابراین اعلام شماره حساب و شبای بانکی دارندگان اوراق به کارگزار ضروری است.


قیمت اسناد خزانه اسلامی

قیمت این اوراق با در نظر گرفتن دو عامل نرخ سود مورد انتظار بازار و فاصله تا سررسید اوراق تعیین می ‌شود. به عنوان نمونه قیمت اوراق، در شرایطی که ۱۸۲ روز تا سررسید باقی مانده و نرخ بازده مورد انتظار بازار ۲۱ درصد است.

در نتیجه هرچه به سررسید نزدیک می‌ شویم، قیمت اسناد خزانه اسلامی به قیمت اسمی آن نزدیک‌ تر می‌شود. علاوه بر این، با افزایش نرخ بازده مورد انتظار بازار، قیمت بازاری اسناد خزانه اسلامی کاهش خواهد یافت.


سوالات پرتکرار در خصوص خرید و فروش اوراق خزانه اسلامی

آیا اسناد خزانه اسلامی معتبر هستند؟ اسناد خزانه اسلامی یک ابزار مالی برای تسویه بدهی های دولت به طلبکارانش است. در نتیجه وقتی شما اخزا خریداری می کنید، طرف حساب شما دولت خواهد بود. همچنین بانک مرکزی ضامن است که اگر دولت به هر دلیلی بدهی خود را پرداخت نکند، بانک مرکزی این بدهی را پرداخت خواهد کرد؛ این موضوع تضمینی برای خریداران اخزا به حساب می آید و میتوان گفت که سرمایه گذاری در اسناد خزانه اسلامی کاملا امن و معتبر خواهد بود.

کارمزد فروش اسناد خزانه اسلامی چه میزان است؟ طبق قوانین سازمان بورس، هنگام فروش اسناد خزانه اسلامی، به صورت خودکار مبلغی به عنوان کارمزد از شما کسر می‌شود. این کارمزد دو بخش است شامل ۰٫۰۰۰۶۳ کارمزد کارگزاری و ۰٫۰۰۰۱۴۴ کارمزد شرکت فرابورس، که جمعا ۰٫۰۰۰۷۷۴ است. به عنوان مثال بابت فروش ۱۰۰ میلیون تومان اسناد خزانه، ۷۷ هزار و ۴۰۰ تومان کارمزد از شما کسر خواهد شد.

چگونه نسبت به خرید و فروش اوراق خزانه اسلامی اقدام کنیم؟ تنها کافیست یک کد بورسی داشته باشید. سپس مي‌توانید با مراجعه به يكي از كارگزاري ‌های عضو فرابورس ايران، به صورت حضوری يا آنلاين، اوراق خود را به فروش برسانید.

امکان خرید و فروش اوراق خزانه اسلامی در هر زمانی وجود دارد؟ بله، به دلیل وجود بازارگردانان متعدد، اسناد خزانه اسلامي از درجه نقدشوندگی بالایی برخوردار است. به عبارت ديگر، بازارگردانان در هر روز، از آغاز ساعت معاملاتي در بازار حضور خواهند داشت و همزمان اقدام به ارسال سفارش خريد و فروش در بازار می ‌كنند، لذا اين اوراق در هر زمان قابل خريد و فروش به قيمت روز خواهد بود.

در زمان سر‌رسید چه سازمانی مسئول پرداخت مبلغ این اوراق به دارندگانش می باشد؟ شرکت سپرده‌ گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه (سمات) طبق اطلاعاتی که راجع ‌به دارندگان اوراق خزانه دارد، ارزش اسمی اوراق را به وسیله بانک‌ های مشخص شده، به حساب دارندگان این اوراق واریز خواهد کرد.

تفاوت اسناد خزانه اسلامی با سایر اوراق بهادار چیست؟ تفاوت عمده این اسناد با سایر اوراق بهادار، در سررسید آن و پرداخت سود است. این اوراق عموما سررسیدی کمتر از یک سال داشته و اغلب سررسید آن ها به صورت ۴، ۱۳، ۲۶ و ۵۲ هفته ‌ای است. اسناد خزانه اسلامی بدون سود بوده و هیچ ‌گونه پرداخت میان دوره‌‌ای تحت عنوان سود نخواهند داشت و سرمایه ‌گذاران از مابه‌ التفاوت قیمت خرید اوراق و ارزش اسمی دریافتی آن در سررسید، منتفع خواهند شد. دارندگان اوراق، مبلغ اسمی را در سررسید از دولت دریافت می‌کنند.

نماد اسناد خزانه در بازار بورس به چه صورت است؟ اوراق اسناد خزانه اسلامی به اوراق اخزا یا سخا معروف هستند. نماد این اوراق همراه با عددی بیان می ‌شود که بیانگر سررسید آن است. به عنوان نمونه سررسید اسناد “خزانه اسلامی۹۹۰۹۰۹” در تاریخ ۱۳۹۹/۰۹/۰۹ است.

شرایط پرداخت مبلغ اسمی اسناد خزانه اسلامی در سررسید چگونه است؟ سازمان مدیریت و برنامه ‌ریزی کشور، وجه مورد نیاز برای بازپرداخت ارزش اسمی اوراق را با توجه به زمان سررسید، از طریق خزانه‌ داری کل کشور به بانک عامل منتقل می ‌کند. شرکت سپرده ‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویه وجوه، بر اساس اطلاعات آخرین دارندگان اسناد خزانه اسلامی، ارزش اسمی اوراق را از طریق بانک عامل به حساب دارندگان مذکور واریز خواهد کرد.


نتیجه گیری و کلام آخر

به ‌صورت کلی چنانچه بخواهیم اوراق خزانه اسلامی را تعریف کنیم، می‌توانیم بگوییم اوراقی هستند که دولت برای پرداخت بدهی ‌هایش به افراد غیر‌دولتی انتشار می دهد. این اوراق سر‌رسیدی کمتر از ۱ ‌سال دارند و طی این دوره هیچ سودی به دارندگان آن ‌ها تعلق نمی‌ گیرد. این اوراق ریسک نکول ندارند و ریسک نقدشوندگی آن‌ ها بسیار پایین است، تنها ریسکی که امکان دارد این اوراق را تهدید کند، ریسک نوسان قیمت آن است. زمانی که شرکت ‌ها شروع به فروش این اوراق در بازار فرابورس کردند، تمامی افراد دارای کد بورسی می‌ توانند، مثل سهام شرکت ‌ها برای خرید و فروش اوراق خزانه اسلامی اقدام نمایند.

فعالان بازار سرمایه در صورتی که قصد سرمایه ‌گذاری مطمئن و بدون ریسک را در بازار سرمایه داشته باشند، می ‌توانند بر روی اسناد خزانه اسلامی سرمایه گذاری کنند تا از این طریق در مدت زمانی مشخص با سودآوری مناسب و مشخصی همراه شوند. شاید نگرانی برخی از فعالان بازار سرمایه در عدم نقدشوندگی این اسناد باشد اما با توجه به تضمین بانک مرکزی مبنی بر پرداخت آن، این نگرانی نیز حل شده و فعالان بازار سرمایه با خیالی آسوده می ‌توانند به سرمایه گذاری و خرید و فروش اوراق خزانه اسلامی بپردازند.


اطلاعات بیشتر درباره خرید و فروش اسناد خزانه اسلامی بانکی یا سخاب که در شعب بانک ملی با سود ۳۰ الی ۴۰ درصدی در حال معامله هستند.

برای دوستانتان بفرستید:
Posts created 111

5 thoughts on “خرید و فروش اوراق خزانه اسلامی | سرمایه گذاری کم ریسک با سود مطمئن

  1. آیا به مبالغ مطالبات قطعی پیمانکار درصدی افزوده میشود سپس اوراق خزانه تعلق میگیرد یا خیر همان مبلغ مطالبات در قالب اوراق خزانه داده میشود حال در هر سررسیدی که باشد؟ صدور اوراق در سررسید ۹۷/۹/۲۶ میباشد و کارفرمای دولتی برابر رای قضائی محکوم به پرداخت شده است تاریخ ارسال جهت صدور اوراق خزانه از سوی کارفرمای دولتی ۹۷/۳/۳۰ سپاس

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

10 − 2 =

مطالب مرتبط

Begin typing your search term above and press enter to search. Press ESC to cancel.

Back To Top